kontakt
tlo glowka tlo
tlo
tlo
tlo
 
slowa
 

Kalendarium

Ważniejsze daty z życia gen. broni
Władysława Andersa

I. Młode lata

1892
15 sierpnia
W majątku Błonie (pow. Kutno) urodził się Władysław Anders. Jego ojciec Alfred był tu administratorem.
1900 - 1910 Nauka w szkole realnej w Warszawie. Mieszkał na stancji u krewnych.
1910 - 1911 Służba w armii rosyjskiej w charakterze tzw. jednorocznego.
1911 Rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki w Rydze. W tym czasie rodzina Andersów mieszkała na Żmudzi – ojciec był plenipotentem w majątku Taurogi.
1914
sierpień
Wybuch I wojny światowej. W. Anders jako obywatel rosyjski został zmobilizowany do armii carskiej (kawaleria). Odznaczył się w walkach z Niemcami (był kilkakrotnie ranny).
1915 Awansowany do stopnia podporucznika.
1916 - 1917 Studia na wojennym kursie Akademii Sztabu Generalnego w Piotrogrodzie. Ukończył je z pierwszą lokatą i z rąk cara Mikołaja II otrzymał patent oficera Sztabu Generalnego (SG) oraz tzw. złotą szablę.
1917
luty
W stopniu rotmistrza SG przydzielony do Sztabu 7 Dywizji Strzelców na froncie rumuńskim.
1917 Po rewolucji lutowej wybrany wiceprzewodniczącym Związku Wojskowych Polaków XXIX Korpusu Rosyjskiego.
 

image

II. „O niepodległość i granice” (1917 - 1920)

1917
wrzesień
Objął dowództwo szwadronu w 1 pułku ułanów (późniejszym Krechowieckim) w I Korpusie Polskim, formacji wojskowej organizowanej w Rosji po rewolucji lutowej.
1918
luty
Awansowany do stopnia podpułkownika SG i mianowany szefem sztabu 1 Dywizji Strzelców I Korpusu Polskiego (uczestniczył w walkach z bolszewikami).
1918
czerwiec
Po rozbrojeniu i wymuszonej przez Niemców demobilizacji I Korpusu wyjechał do Warszawy.
1918
lipiec
Przyjęty do służby w Polskiej Sile Zbrojnej, formacji podległej Radzie Regencyjnej. Uczestniczył w rozbrajaniu Niemców w Warszawie w listopadzie 1918 r. i tworzeniu pierwszych oddziałów WP.
1919
sierpień
Przyjęty do służby w Polskiej Sile Zbrojnej, formacji podległej Radzie Regencyjnej. Uczestniczył w rozbrajaniu Niemców w Warszawie w listopadzie 1918 r. i tworzeniu pierwszych oddziałów WP.
1919
styczeń
Na wniosek gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego, dowódcy Sił Zbrojnych byłego Zaboru Pruskiego (Wojska Wielkopolskie), skierowany do sztabu do Poznania.
1919
luty - kwiecień
Szef sztabu Dowództwa Głównego Wojsk Wielkopolskich.
1919
kwiecień
Objął dowództwo 1 pułku Ułanów Wielkopolskich (późniejszego 15 pułku Ułanów Poznańskich), który w maju skierowany został na północny odcinek frontu wielkopolskiego.
1919
sierpień
Wyjazd pułku na Front Litewsko-Białoruski. Walki z wojskami sowieckimi, zajęcie Mińska i Bobrujska.
1919/1920
zima
Walki pułku w rejonie Bobrujska.
1920
maj
Objął dowództwo „Grupy płk. Andersa”, której trzon stanowił 15 pułk Ułanów Poznańskich. Ciężkie walki w rejonie Ihumenia.
1920
lipiec
Walki opóźniające „Grupy płk. Andersa” w rejonie Berezy Kartuskiej.
1920
29 lipca
Ciężko ranny w nogę w bitwie pod Wistynami (koło Kamieńca Litewskiego) i odesłany do szpitala w Poznaniu.


image

III. W Polsce niepodległej

1921
maj

Marszałek Józef Piłsudski udekorował ppłk. W. Andersa i sztandar 15 pułku Ułanów Poznańskich Orderem Virtuti Militari.

1921
wrzesień

Objął funkcję zastępcy Szefa Oddziału III Sztabu Generalnego.
1921 – 1923 Studia w elitarnej École Supérieure de Guerre w Paryżu (francuska Wyższa Szkoła Wojenna).

1924
sierpień

Awansowany do stopnia pułkownika Sztabu Generalnego i mianowany dyrektorem nauk na kursach wyższych dowódców.

1925

Objął funkcję szefa sztabu w Inspektoracie Kawalerii Ministerstwa Spraw Wojskowych.

1925
maj

Kierował polską ekipą jeździecką, która podczas międzynarodowych zawodów w Nicei zdobyła Puchar Narodów.

1925
czerwiec

Ożenił się z Ireną Jordan-Krakowską, rozwiedzioną z rtm. Prószyńskim.
1925
listopad
Objął funkcję Komendanta Wojskowego Miasta Stołecznego Warszawy.
1926
maj
Przewrót majowy. Płk Anders opowiedział się po stronie rządu – był szefem sztabu dowódcy wojsk rządowych gen. Tadeusza Rozwadowskiego. Po ustąpieniu rządu był przez kilka dni internowany.
1926
lipiec
Udział w grze sztabowej prowadzonej przez Marszałka Piłsudskiego. Nominacja na dowódcę 2 Samodzielnej Brygady Kawalerii.
1934
1 stycznia
Awansowany do stopnia generała brygady.

1937
maj

Nominacja na dowódcę Nowogródzkiej Brygady Kawalerii.
1937 Został członkiem Zarządu Głównego Polskiej Macierzy Szkolnej – instytucji zajmującej się propagowaniem oświaty i czytelnictwa.

1939
sierpień

Przegrupowanie dowodzonej przez gen. Andersa Nowogródzkiej Brygady Kawalerii w rejon Lidzbarka (Armia „Modlin”).

1939
1 września

Najazd niemiecki na Polskę. Początek II wojny światowej.

1939
4 września

Ranny odłamkiem bomby lotniczej, ale pozostał w szeregach (na krótko stracił władzę w nogach).

1939
4 - 6 września

Walki odwrotowe dowodzonej przez gen. Andersa Grupy Operacyjnej nad dolną Wisłą.

1939
12 września

Objął dowództwo Grupy Operacyjnej Kawalerii. Walki o Mińsk, a następnie odwrót na południe.

1939
22 września

Przebicie się Grupy Operacyjnej Kawalerii przez pozycje niemieckie pod Krasnobrodem.

1939
26 - 27 września

Walki z oddziałami Armii Czerwonej w rejonie miejscowości Dernaki i Władypol. Decyzja gen. Andersa o rozformowaniu oddziałów i przedzieraniu się do granicy węgierskiej.

1939
29 września

W rejonie Starego Sambora gen. Anders został dwukrotnie ranny w nocnej potyczce i dostał się do sowieckiej niewoli.

image

IV.„Na nieludzkiej ziemi” (1939 –1942)

1939
październik - listopad

Pobyt w szpitalu we Lwowie.

1939
grudzień

Nieudana próba przedostania się na obszar okupacji niemieckiej w transporcie rannych

1939     –   1940grudzień - luty

Aresztowanie przez NKWD. Umieszczony w więzieniu we Lwowie i ostro przesłuchiwany. Odmowa wstąpienia do Armii Czerwonej.

1940   –   1941
luty - sierpień

Pobyt w bardzo trudnych warunkach w więzieniach moskiewskich na Łubiance i Butyrkach (7 miesięcy w pojedynczej celi).

1941
4 sierpnia

Zwolniony z więzienia po podpisaniu umowy polsko-sowieckiej (Układ Sikorski - Majski).

1941
11 sierpnia

Awansowany do stopnia generała dywizji i mianowany dowódcą Armii Polskiej w ZSRR.

1941
22 sierpnia

Pierwszy rozkaz gen. Andersa o formowaniu polskich sił zbrojnych i apel do obywateli polskich o wstępowanie do wojska.

1941
wrzesień

Odlot gen. Andersa do Buzułuku, siedziby dowództwa Armii Polskiej w ZSRR.

1941
30 listopada
- 15 grudnia

Wizyta premiera RP i Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego w ZSRR.

1941
3-4 grudnia

Rozmowy na Kremlu między Józefem Stalinem a gen. Sikorskim, z udziałem gen. Andersa. Podpisanie polsko-sowieckiej deklaracji o współpracy, przewidującej m.in. formowanie na terenie ZSRR siedmiu dywizji WP.

1942
styczeń - luty

Przeniesienie ośrodków formowania WP w ZSRR na południe, głównie do Uzbekistanu.

1942
luty

Sprzeciw gen. Andersa wobec propozycji sowieckiej skierowania pierwszej polskiej dywizji na front (argumentował, że powinna być użyta całość sił polskich).

1942
marzec

Drastyczne ograniczenie przydziałów żywnościowych dla Armii Polskiej. Rozmowy gen. Andersa ze Stalinem i jego zgoda na częściową ewakuację do Iranu.

1942
marzec - kwiecień

Pierwsza ewakuacja WP do Iranu (33 tysiące żołnierzy, 10 tysięcy cywilów)

1942
kwiecień

Wyjazd gen. Andersa do Wielkiej Brytanii. Dekoracja Orderem Wojennym Virtuti Militari IV kl. Wizyty w oddziałach I Korpusu Polskiego.

1942
sierpień

Druga ewakuacja wojska i ludności cywilnej do Iranu (ogółem około 70 tysięcy ludzi).

1942
22 sierpnia

Konferencja z premierem Churchillem. Pogląd gen. Andersa o rychłym militarnym załamaniu się ZSRR.

image

V.Organizator WP na Wschodzie (1942 – 1943)

1942
12 września

Nominacja gen. Andersa na dowódcę nowo utworzonej Armii Polskiej na Wschodzie (formacje ewakuowane z ZSRR i jednostki Polskie na Bliskim Wschodzie).

1942
wrzesień
- październik

Przemieszczenie wojsk ewakuowanych z ZSRR do Iraku. Sztab Armii ulokowano w Qizil Ribat (na północny wschód od Bagdadu). Reorganizacja oddziałów według etatów brytyjskich.

1943
luty

List gen. Andersa do gen. Sikorskiego, krytykujący politykę  wobec ZSRR i sugerujący demonstracyjną dymisję rządu.

1943
26 maja - 3 lipca

Wizyta gen. Sikorskiego na Bliskim i Środkowym Wschodzie. Decyzja o nowej organizacji Armii Polskiej na Wschodzie. Inspekcja jednostek podległych gen. Adersowi.

1943
lipiec

Reorganizacja Armii Polskiej na Wschodzie. Wyłączenie z jej składu 2 Korpusu Polskiego z zamiarem włączenia go do działań wojennych na froncie włoskim. Dowództwo Korpusu objął gen. Anders.

1943
sierpień

Przemieszczenie 2 Korpusu do Palestyny

1943
październik

Wielkie ćwiczenia jednostek 2 Korpusu w Galilei.

1943
listopad

Inspekcja Naczelnego Wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego w oddziałach polskich w Palestynie.

1943
listopad

Przegrupowanie 2 Korpusu do Egiptu do rejonu Qassassin (okolice Aleksandrii i Port Saidu). Zasadniczy trzon Korpusu stanowiły: 3 Dywizja Strzelców Karpackich, 5 Kresowa Dywizja Piechoty, 2 Samodzielna Brygada Czołgów, pułk samochodów pancernych, armijna grupa artylerii i służby (łącznie liczył wówczas ponad 52 tysiące żołnierzy).

image

VI.  Walki 2 Korpusu we Włoszech (1944 – 1945)

1943 - 1944grudzień -kwiecień

Transporty 2 Korpusu z Egiptu do Włoch. Stopniowe przechodzenie oddziałów do działań obronnych nad rzeką Sangrio.

1944
marzec

Gen. Anders zdecydował się przyjąć propozycję dowódcy 8 Armii brytyjskiej, by 2 Korpus zaatakował silnie umocniony masyw Monte Cassino (trzy wcześniejsze próby zdobycia go były nieudane).

1944
12 maja

Pierwsze natarcie 2 Korpusu na Monte Cassino.

1944
17-18 maja

Drugie natarcie Korpusu i zdobycie Monte Cassino.

1944
czerwiec - lipiec

Działania pościgowe i zdobycie Ankony.

1944
20 czerwca

Audiencja gen. Andersa u papieża Piusa XII.

1944
lipiec - wrzesień

Walki 2 Korpusu o przełamanie „Linii Gotów”.

1944
26 sierpnia

Rozmowy gen. Andersa z brytyjskim premierem Winstonem Churchillem. Zabiegi o udzielenie pomocy walczącej Warszawie. Sprzeciw wobec linii Curzona, jako wschodniej granicy Polski.

1944 - 1945
grudzień - styczeń

Działania bojowe Korpusu w górach Apeninu Emiliańskiego.

1945
styczeń - kwiecień

Walki pozycyjne nad rzeką Senio.

1945
26 luty - 21 czerwca

Gen. Anders pełnił obowiązki Naczelnego Wodza i Generalnego Inspektora Polskich Sił Zbrojnych, w zastępstwie przebywającego w niewoli gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego.

1945
luty

Dwustronne rozmowy gen. Andersa z premierem Churchillem w Londynie. Stanowczy sprzeciw wobec postanowień konferencji jałtańskiej.

1945
kwiecień

Bitwa 2 Korpusu Polskiego o Bolonię, zakończona zdobyciem miasta.

1945
7 maja

Rozkaz gen. Andersa o powołaniu Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj – podziemnej organizacji niepodległościowej.

1945
8 maja

Kapitulacja Niemiec i zakończenie działań wojennych w Europie. Dowodzony przez gen. Andersa 2 Korpus Polski pozostał czasowo we Włoszech.

image

VII. Na przełomie (1945 – 1947)

1945
5 lipca

Cofnięcie uznania rządowi RP na uchodźstwie przez mocarstwa zachodnie.

1945
10 maja

Rozmowy z gen. Dwightem Eisenhowerem, naczelnym dowódcą alianckich ekspedycyjnych sił zbrojnych w Europie. Propozycja gen. Andersa skoncentrowania Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w okupowanych Niemczech.

1946
maj

Decyzja władz brytyjskich o demobilizacji Polskich Sił Zbrojnych i sprowadzenie 2 Korpusu do Wielkiej Brytanii.

1946
15 czerwca

Obchody święta Żołnierza 2 Korpusu w Ankonie. Ślubowanie żołnierzy. Podpisany przez gen. Andersa tekst głosił m.in.: „ślubujemy trwać nadal w walce o wolność Polski bez względu na warunki, w których przyjdzie nam żyć i działać”.

1946
1 września

Uroczyste poświęcenie polskiego cmentarza wojennego na Monte Cassino.

1946
wrzesień

Rozpoczęcie zapisów do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia – specjalnej nieliniowej formacji, której celem było udzielenie pomocy żołnierzom w przygotowaniu do życia cywilnego na emigracji.

1946
26 września

Uchwała Rady Ministrów w Warszawie o pozbawieniu obywatelstwa polskiego gen. Andersa i 75 innych, wyższych oficerów PSZ. Przez wiele lat gen. Anders był celem często niewybrednej propagandy PRL („Anders na białym koniu”).

1946
4 października

Decyzja gen. Andersa o utworzeniu w Rzymie Instytutu Literackiego pod kierownictwem Jerzego Giedroycia. Rozpoczął on m.in. wydawanie „Kultury”.

1946
31 października

Gen. Anders opuścił Włochy wraz z ostatnim transportem wojsk 2 Korpusu wyjeżdżającym do W. Brytanii.

1946
listopad

Władze RP na Uchodźstwie mianowały gen. Andersa Naczelnym Wodzem i Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych (w tym czasie funkcja ta miała już głównie tytularny charakter).

1947
1 kwietnia

Z dniem tym gen. Anders został zdemobilizowany.(otrzymał emeryturę od rządu brytyjskiego).

1947
10 lipca

Pod kierownictwem gen. Andersa odbyła się uroczystość złożenia sztandarów bojowych Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w Instytucie Historycznym im. Gen. W. Sikorskiego w Londynie.

image

VIII.  Działalność emigracyjna (1947 – 1970)

1948

Opublikowana została książka „Zbrodnia katyńska w świetle dokumentów” z przedmową gen. W. Andersa.

1948

Drugie małżeństwo z Ireną Jarosiewicz, pseudonim artystyczny Renata Bogdańska.

1949
październik

Gen. Anders objął godność przewodniczącego Głównej Komisji Skarbu Narodowego. Zadaniem Komisji było gromadzenie środków finansowych na działalność niepodległościową poprzez dobrowolne opodatkowanie się emigrantów.

1949

Ukazała się książka gen. Andersa „Bez ostatniego rozdziału. Wspomnienia z lat 1939-1945” (przetłumaczono ją na wiele języków).

1950

Audiencja u papieża Piusa XII.

1950

Pierwsza wizyta w USA. Postulat odbudowania Polskich Sił Zbrojnych.

1952

Opublikował książkę „Klęska Hitlera w Rosji 1941-1945”.

1953

Został wybrany prezesem Polskiej Macierzy Szkolnej. Przez wiele lat przewodniczył też Polskiej Fundacji Kulturalnej.

1954
16 maja

Awans na stopień generała broni.

1954
sierpień

Rozłam polityczny w emigracji polskiej i powstanie Rady Trzech, z udziałem gen. W. Andersa. Miała ona tymczasowo zastępować prezydenta i pozostawała w opozycji do zwolenników prezydenta Zaleskiego.

1956
styczeń

Rozmowy z prezydentem USA Dwightem Eisenhowerem. Propozycja powstania Armii Polskiej na Obczyźnie jako narzędzia nacisku na ZSRR.

1956
kwiecień

Gen. Anders poprowadził ulicami Londynu liczny, milczący marsz – protest przeciwko dalszemu przetrzymywaniu Polaków w sowieckich łagrach. W tej sprawie prowadził też kampanię na falach Radia „Wolna Europa”.

1961

Wizyta w USA i Kanadzie. Spotkanie z prezydentem Johnem Kennedy’m. Zabiegi o uznanie zachodniej granicy Polski na Odrze i Nysie.

1962

Odznaczony amerykańskim Orderem Laffaette’a za zasługi w zwalczaniu komunizmu.

1966
19 maja

Zjazd Polski Walczącej w Londynie z okazji Milenium Chrztu Polski. Gen. Anders był jednym z głównych inicjatorów i organizatorów Zjazdu.

1969
maj

Uroczyste obchody 25-lecia bitwy o Monte Cassino. Przekazanie opieki nad cmentarzem harcerzom. Ostatnia wizyta gen. Andersa na Monte Cassino.

1970
12 maja

Zmarł w Londynie, dokładnie w 26 rocznicę bitwy o Monte Cassino.

1970
23 maja

Uroczystości pogrzebowe na cmentarzu wojennym Monte Cassino, gdzie zgodnie ze swoim życzeniem spoczął wśród poległych żołnierzy 2 Korpusu Polskiego.

image



 

medal
 
medal
tlo
tlo
 
tlo
tlo

© Copyright by WSIiZ
Wykorzystano materiały z Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. W. Sikorskiego w Londynie, Kancelarii Senatu RP,
Muzeum Okręgowego w Rzeszowie, Wielkopolskiego Muzeum Wojskowego w Poznaniu.
created by e-service

tlo
tlo